Uygulamaların Bilgisayar Kaynağını Aşırı Kullanmasını Sınırlandırma
Bilgisayarımın fanı sebepsiz yere gürültü yapmaya başladığında ilk yaptığım şey artık kapatıp açmak değil; hangi programın sistemi kemirdiğini bulmak. Yıllar içinde fark ettim ki performans problemlerinin büyük kısmı donanım yetersizliğinden değil, birkaç uygulamanın hakkı olmayan kadar çok işlemci ve RAM işgal etmesinden kaynaklanıyor. Aşağıda kendi makinelerimde uyguladığım, bilgisayar kaynağı kullanımı sınırlandırma adımlarını sırayla anlatıyorum.
1. Önce ölçün, sonra müdahale edin
Ctrl + Shift + Esc ile Görev Yöneticisi'ni açıp "İşlemler" sekmesinde CPU ve Bellek kolonlarına tek tek tıklayarak sıralıyorum. Buradaki anlık değere değil, birkaç dakika izlediğim ortalamaya bakıyorum; çünkü bir program açılış anında doğal olarak yüksek kaynak tüketir. Daha derin bilgi için Başlat'a "Kaynak İzleyicisi" (resmon) yazıp Disk ve Ağ sekmelerine de göz atıyorum. Bazen suçlu CPU değil, sürekli diske yazan bir senkronizasyon istemcisi oluyor.
Not aldığım üç şey var: sürekli %10 üzeri CPU kullanan arka plan süreçleri, 1 GB'ı aşan bellek tüketenler ve boştayken bile disk trafiği üreten servisler.
2. Başlangıç programlarını budayın
Görev Yöneticisi'nin "Başlangıç uygulamaları" sekmesinde "Başlangıç etkisi" kolonu bana en çok yardım eden yer. Yüksek etkili olan ve günde bir kez bile kullanmadığım her şeyi devre dışı bırakıyorum: yazıcı yardımcı programları, oyun platformları, bulut istemcileri, güncelleme denetleyicileri. Devre dışı bırakmak programı silmez, sadece elle açana kadar beklemesini sağlar. Bu konuda daha kapsamlı bir temizlik listesi Windows'u hızlandırma rehberinde de var.
3. Arka plan izinlerini kısın
Ayarlar > Uygulamalar > Yüklü uygulamalar yolunda ilgili uygulamanın üç noktasından "Gelişmiş seçenekler"e giriyorum ve "Arka plan uygulama izinleri"ni Asla yapıyorum. Mağaza uygulamaları için bu ayar gerçekten işe yarıyor. Ayrıca Ayarlar > Gizlilik bölümündeki konum, kamera ve bildirim izinlerini kapatmak da bazı uygulamaların sürekli uyanmasını engelliyor.
4. Öncelik ve çekirdek ataması yapın
Bir programı tamamen kapatmak istemiyorsam onu geri plana itiyorum. Görev Yöneticisi > Ayrıntılar sekmesinde işleme sağ tıklayıp "Öncelik ayarla" ile Normalin altı seçiyorum. Böylece program çalışmaya devam ediyor ama işlemci sıkıştığında sıranın arkasına geçiyor. Aynı menüdeki "Benzeşim ayarla" ile de kaç çekirdek kullanacağını belirliyorum; sekiz çekirdekli bir sistemde bir dönüştürme aracına iki çekirdek vermek, arka planda çalışırken beni rahat bırakması için yeterli oluyor.
| Yöntem | Ne işe yarar | Kalıcı mı? |
|---|---|---|
| Öncelik düşürme | CPU sırasında geriye atar | Hayır, kapanınca sıfırlanır |
| Benzeşim (affinity) | Kullanılacak çekirdeği sınırlar | Hayır |
| Verimlilik modu | Düşük güç ve öncelik uygular | Uygulama bazında hatırlanır |
| Kısayolla başlatma | Her açılışta aynı sınırı uygular | Evet |
Kalıcı çözüm için kısayol hedefini şu biçimde yazıyorum: cmd /c start /low /affinity 3 "" "C:\Program Files\Uygulama\uygulama.exe". Buradaki 3 değeri ilk iki çekirdeği ifade eden onaltılık maskedir.
5. Verimlilik modunu kullanın
Görev Yöneticisi'nde bir işleme sağ tıklayıp "Verimlilik modu"nu işaretlediğimde Windows o sürece hem düşük öncelik hem de düşük güç durumu atıyor. Dizüstü bilgisayarda tarayıcı sekmeleri ve indirme yöneticileri için bunu düzenli kullanıyorum; ısınma ve gürültü belirgin şekilde azalıyor. Aynı mantığın telefon tarafındaki karşılığı için batarya koruma rehberindeki arka plan kısıtlamaları bölümüne bakabilirsiniz.
6. Tarayıcıyı ayrı bir vaka olarak ele alın
Bende RAM'i en çok tüketen şey neredeyse her zaman tarayıcı. Chrome'daki Bellek Tasarrufu (Memory Saver) özelliğini açıp sık kullandığım siteleri istisna listesine ekliyorum; Firefox'ta ise about:config üzerinden işlem sayısını düşürmek işe yarıyor. Uzantıları tek tek gözden geçirmek de şart: tarayıcının kendi görev yöneticisi (Shift + Esc) hangi uzantının şişkin olduğunu açıkça gösteriyor. Sekme yönetimi optimizasyonu yazısındaki gruplama alışkanlıkları burada doğrudan kaynak tasarrufuna dönüşüyor.
7. Güç planı ve zamanlanmış görevler
Denetim Masası > Güç Seçenekleri > Plan ayarlarını değiştir > Gelişmiş içinde "İşlemci güç yönetimi" altındaki maksimum işlemci durumunu %95'e çekmek, turbo boost'un sürekli tetiklenmesini engelleyip