Windows Bilgisayarını Hızlandırma Yöntemleri

Beş yıllık bir dizüstü bilgisayarı açıp masaüstünün yüklenmesini beklerken kahve içmeye başladığım günleri hatırlıyorum. O bilgisayar bozuk değildi; sadece yıllar içinde üstüne binen yüklerden nefes alamıyordu. Aynı makineyi bir hafta sonu birkaç saat uğraşarak yeniden kullanılabilir hale getirdim ve o günden beri aynı yöntemleri hem kendi cihazlarımda hem de "abi bu bilgisayar çok yavaşladı" diyen arkadaşlarımda uyguluyorum. Aşağıda, windows hızını artırma konusunda gerçekten fark yarattığını gördüğüm adımları sırasıyla anlatıyorum.

Önce Nerede Tıkandığını Anlayın

Rastgele program silmeye başlamak yerine ilk iş olarak Görev Yöneticisi'ni açıyorum (Ctrl + Shift + Esc). Performans sekmesinde CPU, bellek ve disk kullanımına bakmak, sorunun kaynağını yarı yarıya daraltıyor. Disk sürekli %100'de takılıyorsa mekanik sabit disk ya da bir arka plan servisi suçludur. Bellek doluysa açık uygulamalar ve tarayıcı sekmeleri işi bitirmiştir. CPU sürekli yüksekse genelde bir güncelleme servisi veya kötü davranan bir yazılım vardır.

Adım Adım Hızlandırma

1. Başlangıç programlarını budayın

   Görev Yöneticisi'ndeki "Başlangıç uygulamaları" sekmesi benim ilk uğrak yerim. Burada "Yüksek" etkili olarak işaretlenen her şeyi sorguluyorum: bulut senkronizasyon araçları, oyun istemcileri, yazıcı yardımcı programları, güncelleme kontrolcüleri. Bunları devre dışı bırakmak programı silmez, sadece siz açana kadar beklemesini sağlar. Tek başına bu adım, açılış süresinde dakikalar kazandırıyor.

2. Gerçekten kullanmadığınız yazılımları kaldırın

   Ayarlar > Uygulamalar listesini tarihe göre sıralayıp bir yıldır dokunmadığım her şeyi kaldırıyorum. Özellikle üreticiden gelen "yardımcı" paketler ve eski deneme sürümü güvenlik yazılımları büyük yük. İki farklı antivirüs aynı sistemde çalışıyorsa, birbirlerini tarayarak diski meşgul ederler; birini mutlaka kaldırın.

3. Disk alanı açın ama doğru yöntemle

   Windows'un kendi Depolama Duyarlılığı ayarı ve Disk Temizleme aracı, geçici dosyaları ve eski güncelleme yedeklerini toplamak için yeterli. Sistem diskinde en az %15 boş alan bırakmaya çalışıyorum; bu alan sayfa dosyası ve geçici işlemler için gerekli. Kayıt defterini "temizleyen" üçüncü parti araçlardan uzak duruyorum, kazancı yok, riski var.

4. Güç planını kontrol edin

   Dizüstü bilgisayarlarda fabrika ayarı çoğu zaman "Güç tasarrufu" olur ve işlemci düşük frekansta takılı kalır. Prize takılıyken "Dengeli" ya da "Yüksek performans" planına geçmek, hiçbir dosyaya dokunmadan hissedilir bir fark yaratıyor. Batarya ömrünü korumak istiyorsanız, telefon bataryası için anlattığım mantık burada da geçerli: sürekli en yüksek performansta tutmak yerine kullanım senaryosuna göre geçiş yapın.

5. Sürücüleri ve Windows'u güncelleyin

   Özellikle ekran kartı ve yonga seti sürücüleri, sistem akıcılığını doğrudan etkiliyor. Sürücüyü üreticinin sitesinden almayı tercih ediyorum. Güncelleme sırasında takılma, hata kodu gibi durumlarla karşılaşırsanız panik yapmayın; bu tür sorunların çözümü için ayrı bir rehber var ve çoğu vaka basit bir önbellek temizliğiyle hallediliyor.

6. Tarayıcıyı hafifletin

   Çoğu insanın "bilgisayar yavaş" dediği şey aslında tarayıcının şişmesi. Kullanmadığım eklentileri kaldırıyorum, otuz açık sekmeyi gruplara ayırıyorum ya da askıya alan bir araç kullanıyorum. Chrome ve Firefox'ta sekme yönetimini düzenlemek, tek başına birkaç gigabayt bellek geri kazandırabiliyor.

7. Görsel efektleri kısın

   Eski donanımda "Performans Seçenekleri" penceresinden animasyonları ve gölgeleri kapatmak arayüzü daha tepkisel hale getiriyor. Yeni makinelerde bu adımı atlıyorum, kazanç ihmal edilebilir düzeyde.

8. Donanım tarafında tek doğru yatırım: SSD

   Hâlâ mekanik disk kullanan bir sistemde yazılımsal her şeyi yapsanız da tavan bellidir. SSD'ye geçiş, on yıllık bir bilgisayarı bile yeni gibi hissettiriyor. İkinci sırada RAM yükseltmesi geliyor; 8 GB altındaysanız artırmak mantıklı.

9. Disk sağlığını kontrol edin

   Yavaşlama bazen arızanın habercisidir. Komut satırında chkdsk çalıştırmak ya da S.M.A.R.T. değerlerini okuyan bir araç kullanmak, kötü sektörleri erkenden görmeyi sağlıyor. Bu noktada yedek almayı ertelemeyin; kaybolan dosyaları geri getirmek her zaman mümkün olmuyor.

Sık Yapılan Hatalar

• "Hızlandırıcı" program kurmak: Bu yazılımların çoğu kendisi arka planda çalışarak kaynak tüketir. Windows'un yerleşik araçları yeterli.
• SSD'yi birleştirmek: Katı hal diskleri için birleştirme gereksiz ve ömrü kısaltıcı. Windows bunları zaten TRIM ile optimize ediyor.
• Sayfa dosyasını tamamen kapatmak: Bellek bol olsa bile bazı uygulamalar sayfa dosyası ister; kapatınca çökme yaşarsınız.
• Her şeyi tek seferde değiştirmek: Beş ayarı birden değiştirirseniz hangisinin işe yaradığını anlayamazsınız. Ben her adımdan sonra yeniden başlatıp gözlem yapıyorum.
• Yedek almadan sistem dosyalarına dokunmak: Kayıt defteri veya servis ayarlarıyla oynayacaksanız önce bir geri yükleme noktası oluşturun.
• Bakımı bir kereye indirgemek: Temizlik kalıcı değil. Aylık kısa bir kontr