Kayıp Veya Silinmiş USB Dosyalarını Geri Alma

Geçen yıl bir sunum dosyasını USB bellekten silip çöp kutusuna bile düşmediğini fark ettiğimde, o meşhur "bir dakika, nerede?" paniğini ben de yaşadım. Harici disklerde ve USB belleklerde silinen dosyalar Windows'un Geri Dönüşüm Kutusu'na gitmez; doğrudan "boş alan" olarak işaretlenir. İyi haber şu: işaretlenmek yok olmak değil. Doğru adımları doğru sırada uygularsanız usb dosya kurtarma işlemi çoğu zaman başarıyla sonuçlanıyor. Kendi denemelerimden öğrendiklerimi sırayla anlatıyorum.

İşe başlamadan önce: en kritik kural

Dosya silindiğini fark ettiğiniz anda o belleği kullanmayı bırakın. Üzerine yeni dosya kopyalamak, formatlamak, hatta bazı programların otomatik olarak indeks dosyası yazması bile silinen verinin üzerine yazabilir. Ben artık refleks olarak belleği hemen çıkarıyorum ve kurtarma işine oturana kadar takmıyorum. Bir kez üzerine yazıldıktan sonra hiçbir yazılım o veriyi geri getiremiyor; bu tamamen fiziksel bir sınır.

Adım adım kurtarma

1. Belleğin fiziksel olarak sağlam olup olmadığını anlayın. Bilgisayarınız belleği hiç görmüyorsa, farklı bir USB portu ve mümkünse farklı bir bilgisayar deneyin. Windows'ta Disk Yönetimi ekranını açıp aygıtın orada listelendiğine bakıyorum. Sürücü harfi yoksa ama disk görünüyorsa, sorun büyük olasılıkla dosya sisteminde; veri hâlâ yerinde demektir.

2. Önce bir imaj (yedek kopya) alın. Bu adımı atlamak en sık pişman olduğum şeydi. Kurtarma yazılımlarının çoğu, belleğin bire bir kopyasını dosya olarak kaydetme seçeneği sunuyor. Kopya üzerinde çalışırsanız, denemeleriniz sırasında bir yanlış tıklama orijinal belleğe zarar vermez. Yeriniz varsa mutlaka yapın.

3. Uygun yazılımı seçin. Ücretsiz tarafta Recuva ve PhotoRec ile iyi sonuçlar aldım; TestDisk ise bozulmuş bölüm tablolarını onarmakta çok başarılı. Recuva arayüzü sade, orta seviye kullanıcı için ideal. PhotoRec komut satırı hissi verse de imza tabanlı taramasıyla dosya sistemi tamamen çökmüş bellekleri bile kurtarıyor. Ücretli seçenekler genelde daha şık bir önizleme sunar, ama motorları benzer mantıkla çalışır.

4. Yazılımı, kurtaracağınız belleğe kurmayın. Kulağa bariz geliyor ama acele edince yapılıyor. Programı sistem diskinize kurun, USB'yi yalnızca kaynak olarak seçin.

5. Hızlı taramayla başlayın. Yeni silinmiş dosyalar için hızlı tarama çoğu zaman yeter ve dakikalar sürer. Sonuç listesinde dosya adları hâlâ okunabiliyorsa çok şanslısınız; bu, kaydın tamamen bozulmadığı anlamına gelir. Recuva'nın yeşil/sarı/kırmızı durum göstergesi burada gerçekten işe yarıyor.

6. Sonuç yoksa derin taramaya geçin. Derin tarama dosya adlarını değil, dosya imzalarını arar. 32 GB bir bellek için yarım saatten fazla sürebilir. Karşılığında dosyalar "file0001.jpg" gibi anlamsız adlarla gelir; içeriği önizleyerek ayıklamanız gerekir. Belirli bir tür arıyorsanız tarama ayarlarından yalnızca o uzantıyı seçmek süreyi ciddi biçimde kısaltıyor.

7. Kurtarılan dosyaları asla aynı belleğe kaydetmeyin. Hedef klasör olarak bilgisayarınızın diskinde boş bir klasör seçin. Aynı USB'ye yazmak, henüz kurtarılmamış diğer dosyaların üzerine yazma riski taşır.

8. Kurtarılanları tek tek doğrulayın. Bazı dosyalar açılır ama içi bozuktur. Video ve ses dosyalarında bu çok görülür; birden fazla oynatıcı denemek gerekebilir, farklı video formatları için oynatıcı seçimini anlattığım rehberde bahsettiğim gibi bazı codec'ler yarım dosyaları bile açabiliyor. Office dosyalarında ise programın kendi onarım aracını denemeye değer.

9. İş bittiyse belleği gözden geçirin. Aynı bellek sık sık dosya kaybediyorsa muhtemelen hücreleri yorulmuş. Kritik verilerinizi orada tutmayın. Ben bu tür bellekleri sadece taşıma amaçlı, tek yönlü kopya için kullanıyorum.

Sık yapılan hatalar

• "Diski biçimlendirmek ister misiniz?" uyarısına evet demek. Windows bozuk dosya sistemi görünce bunu sorar. Hayır deyin; biçimlendirme kurtarma şansını düşürür.
• chkdsk'i düşünmeden çalıştırmak. chkdsk bazen kurtarır, bazen bozuk kayıtları "temizleyerek" işleri kötüleştirir. Önce imaj alın, sonra deneyin.
• Sonuç vermeyen üç dört programı üst üste denemek. Her tarama bellekte okuma yükü oluşturur, üstelik bazı programlar geçici dosya yazar. İki iyi araçla düzgün çalışmak daha verimli.
• Fiziksel arızayı yazılımla çözmeye çalışmak. Bellek ısınıyor, tık sesi çıkarıyor veya hiç algılanmıyorsa yazılım bir şey yapamaz. Verinin değeri yüksekse profesyonel laboratuvara götürmek daha akıllıca.
• Kurtarma sonrası yedek planı kurmamak. En büyük hata bu. Bir kez korktuktan sonra insan tedbir alıyor, ama bu genelde bir hafta sürüyor.

Yöntemleri karşılaştırma